V Międzynarodowy Festiwal Muzyki Europy Środkowo-Wschodniej Eufonie

Data publikacji: 13.11.2023
Średni czas czytania 18 minut
drukuj

W tym roku Międzynarodowy Festiwal Muzyki Europy Środkowo-Wschodniej odbędzie się w Warszawie już po raz piąty. Narodowe Centrum Kultury wspólnie z Ministerstwem Kultury zaprasza do Warszawy w dn. 17 – 25 listopada na piętnaście festiwalowych wydarzeń. Wielka inauguracja odbędzie się z udziałem światowej sławy skrzypka Vadima Gluzmana oraz BBC Symphony Orchestra pod dyrekcją Olariego Eltsa. Podczas finału zabrzmi zaś Jutrznia Krzysztofa Pendereckiego – obydwie części monumentalnego dzieła podczas jednego koncertu zostaną wykonane w Warszawie po raz pierwszy od 1971 r. Na scenach tegorocznych Eufonii spotkamy jak zawsze wiele znakomitych orkiestr, zespołów, dyrygentów i solistów, m. in. Thomasa Sanderlinga, Zsolta Nogy’a, Tomasa Netopila, Vadima Gluzmana, Łukasza Długosza, Tomasza Koniecznego, Leonorę Armellini, Michała Barańskiego czy Grażynę Auguścik.  

Bilety

Pakiet prasowy

- Przez dziewięć dni na festiwalowych scenach wystąpi około siedmiuset pięćdziesięciu artystów z dwunastu państw, w tym osiem orkiestr, trzy chóry, dziewięciu dyrygentów, dwunastu solistów. Usłyszymy muzykę kompozytorów z piętnastu państw, w tym prapremiery. Mam nadzieję, że festiwalowe koncerty będą zarówno dla publiczności, jak też dla artystów inspirującym przeżyciem oraz źródłem muzycznych odkryć – komentuje prof. Rafał Wiśniewski, dyrektor festiwalu.

Większość eufoniowych koncertów będzie można śledzić podczas transmisji online. W ramach współpracy z Polskim Radiem na antenie Dwójki usłyszymy transmisje i retransmisje wybranych koncertów.

- Piąta edycja to mały jubileusz i czas na pierwsze podsumowania. Eufonie wypełniają lukę i konsekwentnie budują swoją pozycję i rozpoznawalność na muzycznej mapie Polski. To jeden z kluczowych obszarów międzynarodowej aktywności Polski, ale też kulturowo ważny dla nas punkt odniesienia. W czerwcu tego roku, podczas szczytu V4 w Bratysławie Pan Dyrektor Wiśniewski odebrał z rąk ministrów kultury Słowacji, Węgier, Czech i Polski międzynarodową Nagrodę Wyszehradzką. To jest symboliczny, ale też wymierny wyraz uznania dla Narodowego Centrum Kultury za działania na rzecz upowszechniania dziedzictwa muzycznego naszej części świata, czego doświadczamy właśnie podczas festiwalu Eufonie. Towarzyszę Eufoniom od ich narodzin i ogromną satysfakcję sprawia mi obserwowanie, jak się rozwijają. Festiwal w sposób komplementarny uzupełnia polski repertuar koncertowy o utwory nieznane lub rzadko wykonywane w Polsce. Jak co roku będziemy wspólnie odkrywać bogatą kulturę muzyczną krajów ościennych w nieoczywistych interpretacjach.– mówi dr Jarosław Sellin, sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

W tym roku bogata oferta repertuarowa Festiwalu Eufonie nawiązuje do tematu przewodniego, którym są tradycje ludowe odzwierciedlające tożsamość narodową, stanowiące niewyczerpane źródło inspiracji dla twórców.  To właśnie w kulturze tradycyjnej znajdziemy najwięcej cech wspólnych naszego regionu.

- Temat wiodący tegorocznej edycji - tradycje ludowe w muzyce - to problematyka szeroka, mocno przez kompozytorów eksploatowana. XVIII-wieczna koncepcja folkloru służyła wielu twórcom jako drogowskaz w poszukiwaniu tożsamości etnicznej i narodowej. Wplatanie elementów folkloru do muzyki wcale nie ludowej może być efektem poszukiwania nowych inspiracji, wzbogacania języka kompozytorskiego, czy poszerzania środków wyrazu, a nawet demonstracją solidarności z uciśnioną warstwą społeczną. Zachęcam do uważnego wsłuchiwania się w przygotowane dla Państwa utwory i rozpoznawania ludowych wątków – komentuje dr Mieczysław Kominek, Przewodniczący Rady Programowej Festiwalu Eufonie

Eufonie to niewątpliwie inspirujące spotkania z wybitnymi indywidualnościami artystycznymi ze świata muzyki, m. in. z  Vadimem Gluzmanem, Leonorą Armellini, Bożeną Bujnicką, Agnieszką Rehlis, Tomaszem Koniecznym, Rafałem Bartmińskim, Michałem Barańskim, Grażyną Auguścik, Jarosławem Besterem i Bester Quartet, Robym Lakatosem, Thomasem Sanderlingiem, Zsoltem Nagy’em, Tomášem Netopilem, Markiem Mosiem, Anną Sułkowska-Migoń, Ach Duo, L.U.C.’iem, proMODERN oraz wspaniałymi orkiestrami i chórami. Na ludowo, tanecznie zagra też Kapela Lipka i Zespół Olza.

Mocnym punktem tegorocznego programu będzie koncert inauguracyjny: przed polską publicznością wystąpi jedna z najbardziej rozpoznawalnych orkiestr na świecie - założona w 1930 roku BBC Symphony Orchestra, pod dyrekcją estońskiego dyrygenta Olariego Eltsa, z wybitnym skrzypkiem Vadimem Gluzmanem. Koncert otworzy preludium symfoniczne Polonia Edwarda Elgara, zawierające liczne cytaty m.in. z polskiego hymnu, kompozycji Chopina i Paderewskiego. W pierwszej części usłyszymy również II Koncert skrzypcowy op. 61 Karola Szymanowskiego – utwór przesiąknięty podhalańskim duchem, w którym partię solową wykona V. Gluzman. Druga część wieczoru będzie poświęcona kompozytorom fińskim: Jeanowi Sibeliusowi oraz Lottcie Wennäkoski, którą będziemy gościć na widowni.

Koncert finałowy zaś to pełna, dwuczęściowa wersja Jutrzni Krzysztofa Pendereckiego. Z monumentalnym dziełem zmierzy się ok. 230 artystów, w tym znakomici soliści, Chór Filharmonii Narodowej, Poznański Chór Chłopięcy oraz Sinfonia Varsovia, pod dyrekcją Zsolta Nagy’a (Węgry), który wystąpi podczas Eufonii po raz trzeci.  Koncertem uczcimy 90. rocznicę urodzin Mistrza.

Na tegorocznym festiwalu nie zabraknie prapremier, wśród nich usłyszymy Europolifonie, kompozycję M. Góreckiego, muzykę do filmu Chłopi oraz Hioba Jarosława Bestera. Projekt Europolifonie Weroniki Grozdew-Kołacińskiej oraz Piotra Pierona (zamówienie festiwalowe), to koncepcja cyklu wielogłosowych utworów pochodzących z różnych kultur muzycznych Europy: Ukrainy, Bułgarii, Albanii, Chorwacji, Włoch, Litwy i Polski. Ideą Europolifonii jest ukazanie wspólnoty europejskich źródeł kultury, zadziwiającej aktualności tradycyjnego repertuaru, jego bogatych walorów brzmieniowych. Tę muzykę usłyszymy w wykonaniu sekstetu wokalnego proMODERN.

Premierowo zaprezentujemy Wariacje podwójne na harfę i gitarę Mikołaja Góreckiego. To nowa wersja nigdy niewykonywanego utworu przeznaczonego na mandolinę i gitarę, dedykowana została zespołowi ACh Duo. Utwór stanowi zamówienie festiwalowe.

Koncertową premierą będzie wykonanie muzyki filmowej autorstwa  L.U.C.a (Łukasza Rostkowskiego) do malowanej ekranizacji Chłopów, z udziałem ok. setki artystów (Rebel Babel Orchestras, Dagadany, Laboratorium Pieśni, Sutari, Orkiestry Filharmonii Narodowej, Marii Pomianowskiej, Beli Komoszyńskiej). Na scenie pojawi się zarówno sam kompozytor, jak też wschodząca gwiazda polskiej dyrygentury Anna Sułkowska-Migoń (zwyciężczyni ubiegłorocznego konkursu La Maestra w Paryżu).

Warto zwrócić uwagę na pierwsze polskie wykonania współczesnych utworów fińskich i słoweńskich, autorstwa Lotty Wennäkoski – znanej, fińskiej kompozytorki oraz wielokrotnie nagradzanej kompozytorki słoweńskiej Niny Šenk, której dzieła były prezentowane w Europie i USA.

Wyjątkową okazją do poznania armeńskiej twórczości wokalnej będzie koncert Hover State Chamber Choir pod dyrekcją Sony Hovhannisyan, którego druga część zostanie całkowicie poświęcona twórczości kompozytorów rodem z Armenii, jak Komitas czy Vache Sharafyan oraz Arzas Voskanyan, którzy będą gośćmi festiwalu.

Organizatorzy przygotowali też projekty interdyscyplinarne, łączące  muzykę i taniec oraz muzykę z obrazem. Koncert Zespołu Pieśni i Tańca Olza oraz Kapeli Lipka, , którego zwieńczeniem będzie potańcówka,  to novum podczas Eufonii. Pokaz zrekonstruowanego, pierwszego słowackiego filmu pełnometrażowego Jarosława Siakela Janosik z 1921 roku, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, zilustrują na żywo muzycy z  zespołu Bashavel oraz Sinfonietty Žiliny. Podczas Eufonii zobaczymy fragmenty filmu Chłopi i kulisy powstawania tej niezwykłej malowanej animacji, wyprodukowanej przy wsparciu NCK.

Podczas Eufonii zabrzmią dzieła wybitnych polskich kompozytorów: K. Pendereckiego i H. M. Góreckiego, których 90. rocznicę urodzin wspominamy w tym roku, K. Szymanowskiego, sir A. Panufnika, M. P. Góreckiego oraz urodzonego 110 lat temu W. Lutosławskiego – w repertuarze obok klasyki znalazł także utwór pokazujący inne oblicze Lutosławskiego: niezwykle popularny slowfox napisany w 1959 r. pod pseudonimem Derwid na zamówienie Polskiego Radia. 

Podczas festiwalu wystąpi Orkiestra Symfoniczna Radia i Telewizji Słoweńskiej pod dyrekcją Thomasa Sanderlinga. Znakomity dyrygent ma na swoim koncie współpracę m. in.  Z Herbertem von Karajanem, Leonardem Bernsteinem, BBC Scottish Symphony Orchestra, Orkiestrą Symfoniczną w Sydney czy Londyńską Orkiestrą Filharmoniczną. W programie koncertu znalazł się utwór uznanej słoweńskiej kompozytorki Niny Šenk, dwa utwory sir Andrzeja Panufnika oraz Koncert fortepianowy Ferenca Liszta, którego solistką będzie Leonora Armellini, ulubienica publiczności i laureatka V miejsca XVIII Konkursu Chopinowskiego w 2021 roku.

Koncert jednej z najważniejszych czeskich orkiestr symfonicznych: Janáček Philharmonic Orchestra pod dyrekcją Tomáša Netopila będzie okazją do podróży po Czechach oraz historii naszych południowych sąsiadów. Wszystko za sprawą jednego z najbardziej znanych poematów symfonicznych: Mojej ojczyzny Bedřicha Smetany, ojca czeskiej muzyki narodowej, który łączył najlepsze europejskie romantyczne tradycje muzyczne z bogactwem czeskiej muzyki ludowej. Moja ojczyzna (Má vlast) to utwór będący wymowną deklaracją patriotyzmu.

Dobrym festiwalowym standardem stała się obecność znakomitych kompozytorów, którzy chętnie osobiście uczestniczą w Eufoniach. W poprzednich edycjach swoją obecnością zaszczycili nas Maestro Krzysztof Penderecki, Arvo Pärt, Walentyn Sylwestrow. W tym roku nasze zaproszenie przyjęli m.in. Mikołaj Górecki i Eric Sessler, wykładowca słynnego Curtis Institut of Music w Filadelfii i Juilliard School w Nowym Jorku, którzy przylecą na festiwal z USA oraz  Lotta Wennäkoski z Finalandii, Arzas Voskanyan i Vache Sharafyan z Armenii. Gościem Eufonii będą też Lady Camilla Jessel Panufnik i Jeremy Panufnik.

Specjalnym wydarzeniem towarzyszącym festiwalowi będzie wystawa w gmachu Filharmonii Narodowej (16.11 – 03.12), poświęcona znakom ideograficznym obecnym w zapisie Kosmogonii Krzysztofa Pendereckiego, napisanej na 25-lecie ONZ.

ORKIESTRY:

● BBC Symphony Orchestra (Wielka Brytania)  ●  Orkiestra Symfoniczna Radia i Telewizji Słoweńskiej ●  Orkiestra NUSO Charków (Ukraina) ● Orkiestra Filharmonii Narodowej ● Sinfonia Varsovia ●  Orkiestra Kameralna Miasta Tychy AUKSO ● Janáček Philharmonic Ostrava (Czechy)  ● Sinfonietta Žilina (Słowacja)

DYRYGENCI

● Olari Elts (Estonia) ● Thomas Sanderling (Niemcy) ● Tomas Netopil (Czechy) ● Zsolt Nagy (Węgry) ● Vladimir Martinka (Słowacja) ● Marek Moś ● Jurek Dybał ● Anna Sułkowska-Migoń (zwyciężczyni konkursu La Maestra w Paryżu w 2022 r.)

SOLIŚCI:

● Vadim Gluzman (skrzypce, Izrael, USA)  ● Leonora Armellini (fortepian, Włochy) ● Łukasz Długosz (flet) ● Bożena Bujnicka (sopran) ● Agnieszka Rehlis (mezzosopran) ● Rafał Bartmiński (tenor) ● Tomasz Konieczny (baryton)● Volodymyr Tyshkov (basso profondo, Ukraina) ● Bela Komoszyńska ● Maria Pomianowska (suka biłgorajska)

ZESPOŁY: 
● Bester Quartet (gościnnie m.in. Grażyna Auguścik, Piotr Lato, Mateusz Dudek) ● Bashavel (Słowacja) ● Michał Barański z zespołem ● Ach Duo ● proMODERN ●  Roby Lakatos & Ensemble ● L.U.C. & Rebel Babel Orchestras ● Dagadana ● Laboratorium Pieśni ●  Sutari ● Kapela Lipka ● Zespół Pieśni i Tańca Olza ● Hover State Chamber Choir (Armenia) pod batutą Sony Hovhannisyan ● Chór Filharmonii Narodowej pod batutą Bartosza Michałowskiego ● Poznański Chór Chłopięcy pod batutą Jacka Sykulskiego.

KOMPOZYTORZY

● Gustav Mahler ● Jean Sibelius ● Ferenc Liszt ● Arvo Pärt ● Krzysztof Penderecki ● Karol Szymanowski ● Bedřich Smetana ● sir Andrzej Panufnik ● Witold Lutosławski ● Henryk Mikołaj Górecki ● Mikołaj Górecki ● György Ligeti ● Zoltan Kodaly ● Edward Elgar ● Eric Sessler ● Béla Bartók ● Aleksander Tansman ● Wałentyn Sylwestrow ● Mykhailo Kalachevsky ● Lotta Wennäkoski ● Nina Šenk ● Dušan Bogdanović ● Komitas ● Edgar Hovhannisyan ● Vaché Sharafyan ● R. Murray Schaffer ● i inni.

Eufonie to festiwal muzyczny odwołujący się do tradycji wspólnoty regionalnej krajów określanych  jako Europa Środkowo-Wschodnia, jednak podczas Eufonii wykraczamy poza ścisłe definicje geograficzne, prezentując bogactwo muzyczne regionu rozciągającego się od Bałkanów, poprzez Rumunię i Austrię, kraje Grupy Wyszehradzkiej, Ukrainę i Białoruś, po kraje bałtyckie i skandynawskie. Obszar ten to fascynujący tygiel ścierających się wpływów Wschodu i Zachodu, kipiący energią kulturową, która nieraz określała tożsamość narodów bez własnych państw. Eufonie to jedyny festiwal na świecie, który popularyzuje dziedzictwo muzyczne tego obszaru.

Organizatorami festiwalu są Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Narodowe Centrum Kultury. Mecenasem wydarzenia jest PKN Orlen.

Partnerami wydarzenia są: Filharmonia Narodowa, Polskie Radio Dwójka, Culture.pl - Instytut Adama Mickiewicza

Mecenasem festiwalu jest ORLEN S.A.

Partnerami redakcyjnymi festiwalu są Polska Press Grupa, i.pl.  

Dyrektor festiwalu: dr hab. Rafał Wiśniewski, prof. ucz.

Rada Programowa festiwalu: dr Mieczysław Kominek – przewodniczący Rady, Ewa Bogusz-Moore, dr hab. Beata Bolesławska-Lewandowska, prof. IS PAN, Oľga Smetanová, Marek Horodniczy, Aleksandra Jagiełło-Skupińska.