Tam, gdzie rosną POZIOMKI

poziomka
il. Marcelina Jarnuszkiewicz

POZIOMKI nie nazywają się tak dlatego, że rosną poziomo, czy też dlatego, że ich pesteczki układają się w poziome pasy. W ogóle POZIOMKI niewiele mają wspólnego z POZIOMEM, choć i POZIOM, i POZIOMKI powstały od tego samego połączenia wyrazowego PO ZIEMI: POZIOM to przecież ‘położenie po ziemi’, czyli pierwotnie ‘położenie równoległe do powierzchni ziemi’, później – ściślej – ‘położenie płaszczyzny prostopadłej w stosunku do pionu w danym miejscu’. Nazwa POZIOMKA również pochodzi od wyrażenia przyimkowego PO ZIEMI i wcześniej miała postać POZIEMKA / POZIMKA, która zachowała się jeszcze w niektórych gwarach Małopolski. POZIOMKI rozrastają się „po ziemi” – wypuszczają długie pędy, które płożą się po ziemi, ukorzeniają i tworzą kolejne owocujące krzaczki. Warto wiedzieć, że POZIOMKA to nazwa małopolska, która w XVIII w. przeszła z gwar tego regionu do języka ogólnego. Wcześniej w innych rejonach Polski poziomki nazywane były TRUSKAWKAMI.

Źródło:

[SJP PWN; SEJP Bor, 476; ESJP, II, 742]