2/2022: Wspólnota (w) fotografii

(CFP: 1–28 lutego 2022)

Fotografia rozumiana jako praktyka społeczno-kulturowa od dawna stanowi przedmiot analiz i studiów prowadzonych z wielu perspektyw badawczych. Często podnoszonym w refleksji nad fotografią wątkiem jest jej walor dospołeczny, związany z odpowiedzialnością za budowę/odbudowę/obronę tożsamości wspólnoty czy grupy. Zasadniczo każdy rodzaj fotografii może przejawiać tę własność. Fotografia, używając terminu Brunona Latoura, jest aktantem działającym na innych aktorów tej wielowarstwowej sieci, jaką jest rzeczywistość. Fotografia łączy nie tylko fotografów. Powstają przecież wspólnoty pasjonatów fotografii, organizatorów festiwali fotograficznych, przeglądów, konferencji, a nawet zespoły redakcyjne i grupy badawcze skupione wyłącznie na fenomenie tego medium. Współcześnie miłośnicy fotografii realizują swoją pasję w przestrzeni Internetu. W Sieci organizują wirtualne wystawy swoich prac, komentują je i oceniają. Zawodowi fotograficy powołują popularne kolektywy tworzące wspólnoty podejmujące najrozmaitsze tematy. Interesuje nas, w jaki sposób zmieniają się społeczne mechanizmy grupowania się wokół fotografii, jakim celom służą i jakie przynoszą rezultaty. Chcielibyśmy zwrócić uwagę na znaczenie i rolę fotografii jako narzędzia mobilizacji społecznej i kreatora wspólnot wiedzy. Pragnęlibyśmy przyjrzeć się fenomenowi obrazu fotograficznego i jego twórcom zarówno przez pryzmat przeszłości, jak i najnowszych doświadczeń związanych na przykład z epidemią COVID-19.

 

3/2022: Formotwórcze aspekty fonografii

(CFP: 1–29 kwietnia 2022)

David Bowie stwierdził kiedyś, że uwolniona od fizycznych nośników muzyka stanie się dostępna niczym woda w kranie. Dwadzieścia lat później streaming urzeczywistnia wizję artysty, ale kasety i płyty wciąż są w grze, a ich rosnące nakłady świadczą o renesansie starych nośników. Fizyczność fonografii przez dekady była oczywistością. Według Wernera Faulsticha fonograf rozpoczął erę muzyki zespolonej z nośnikiem oraz mediów, które zmieniły funkcjonowanie muzyki w kulturze. Kolejne przekaźniki, jak pisał Marshall McLuhan, zmieniały samą muzykę, której rozwój wpływał znów na ich kształt. Innowacyjność, ale i ograniczenia nośników dźwięku stały się, zwłaszcza w muzyce popularnej, czynnikami procesu twórczego. Jest on powiązany w artystycznych gestach z wykorzystaniem cech swoistych poszczególnych mediów jak: odtwarzanie wsteczne, zmienność prędkości obrotów krążka czy taśmy, możliwość stosowania równoległych rowków, ukryte ścieżki, wykorzystanie zapisów wyświetlanych przez urządzenia odtwarzające, picture disc itp. Fakt wielokodowego funkcjonowania nośników (materiał, opakowania, opisy, grafiki) wzbogaca tę kluczową dla przekazu artystycznego przestrzeń badań. Fizyczność nośników pociąga i słuchaczy, i badaczy. Mimo ograniczeń oferuje coś, czego nie ma w muzyce wydawanej i odbieranej z pominięciem tradycyjnych nośników.

 

4/2022: Kulturowe krajobrazy postpandemii

(CFP: 1–29 lipca 2022)

Pandemia stała się rzeczywistością kształtującą prawie każdy aspekt życia. Oczekujemy jej końca, ale czy jesteśmy w stanie wyobrazić sobie świat po pandemii jako miejsce wolne od wirusa zarówno w sensie biologicznym, jak i kulturowym? Powstało już wiele opracowań i raportów o pandemicznej kondycji różnych obszarów życia społecznego i jednostkowego, w tym także różnych dziedzin kultury. Zagadnieniem interesującym dla życia zbiorowego jest pytanie o nadchodzący postpandemiczny krajobraz. Postpandemia dołącza do grupy pojęć poprzedzonych przedrostkiem „post-”, który ujawnia swą – jak napisałaby Rosalind Krauss – „performatywną dwuznaczność”. Z jednej strony wskazuje na chęć wyjścia poza pandemiczną perspektywę, z drugiej zaś niejako dialektycznie do niej nawiązuje. Stąd pytania, czy powrót do rzeczywistości przedpandemicznej jest jeszcze możliwy, czy przeciwnie – nasz świat nieodwracalnie ulega zmianie, czego jesteśmy mimowolnymi świadkami? Wśród znaków szczególnych obecnych czasów najczęściej wskazuje się izolację i dystans w każdym aspekcie życia, wirtualność jako zastępcze narzędzie tego, co bezpośrednie. Rzadziej natomiast poszukuje się głębszych konsekwencji dla życia w postpandemii. Już samo rozróżnienie czasu pandemicznego i postpandemicznego wydaje się zagadnieniem wartym głębszej analizy humanistycznej. Dawne dualizmy: kultura – natura, materialne – niematerialne, prywatne – publiczne, realne – wirtualne, online – offline wyparte zostały przez nowe hybrydy. W jakim stopniu świadomość pandemii, jej przebiegu i skutków będzie miała ożywczy wpływ na redefinicję kluczowych pojęć, które dotychczas organizowały nasze rozumienie świata? Czy wyłoni się specyficzna kultura postpandemiczna, rozpoczynająca nowe formy ujmowania tego, co kulturowe, czy właśnie rozpoczyna się nowy rozdział dziejów ludzkości?

 

1/2023: Obrazy wykluczone

(CFP: 1–30 września 2022)

Status obrazów wykluczonych oraz obrazów wykluczeń powstaje we współczesnym świecie w wyniku rozmaitych praktyk oraz strategii parametryzacji, które w wieku XIX i na początku wieku XX związane były głównie z paradygmatem antropometrycznym, a obecnie realizowane są w dużej mierze za sprawą upolitycznionego sprawstwa maszyn. Upowszechniły się aparaty cyfrowe oraz telefony komórkowe, a także nowe obiegi fotografii, takie jak media społecznościowe i towarzyszące im aplikacje. Jak pisze Mikko Villi, zdjęcie stało się ważnym elementem personalnych interakcji – zwłaszcza dzięki możliwościom natychmiastowego zamieszczania i usuwania fotografii. José van Dijck zaznacza, że „język wizualny” mediów społecznościowych wypracował własną poetykę powodującą, że jedne obrazy są uprzywilejowane, inne pozostają na peryferiach. Interesujące są więc zależności między formami komunikacyjnego wykluczenia a praktykami społecznymi użytkowników. Innym frapującym obszarem związanym z kształtowaniem algorytmicznych obrazów tożsamości są techniki identyfikacji biometrycznej, prowadzące do wykluczania w obrazach odstępstw rasowych, etnicznych, płciowych, stanowiących o afektywnej indywidualności organizmu. Jeszcze inny wątek refleksji koncentruje się wokół techniki maszynowego wytwarzania obrazów i jej potencjału emancypacyjnego. Ze wskazanych obszarów badań i zagadnień rodzą się pytania o specyfikę poetyki wizualnej maszynowego obrazowania – sposobów generowania, (re)konstrukcji i archiwizacji obrazów: procedury algorytmiczne, działanie programów do rekonstrukcji obrazowej, funkcjonalność cyfrowych interfejsów, komponenty materialne urządzeń i nośników obrazowych.


Zapraszamy wszystkich zainteresowanych do czytania „Kultury Współczesnej” i nadsyłania swoich propozycji artykułów w ramach Call for Papers.

Na teksty (o objętości nieprzekraczającej 40 tys. znaków ze spacjami), wraz z notkami biograficznymi (zawierającymi identyfikator ORCID) i streszczeniami oraz 4-5 słowami kluczowymi, czekamy pod adresem mailowym: kwartalnik@nck.pl.

Zgłoszone artykuły zostaną ocenione przez redakcję oraz skonsultowane z zespołem przygotowującym numer (by uniknąć chociażby dwukrotnego podejmowania tego samego tematu w numerze). O ostatecznym dopuszczeniu do druku decydować będzie ocena dwóch niezależnych recenzentów (double blind). Artykuły zaopiniowane pozytywnie zostaną umieszczone w części dodatkowej numeru.

Przy wysyłaniu propozycji omówienia prosimy o podanie pełnego tytułu książki, autora, miejsca i roku publikacji. Omówienia oceni redakcja, która jednak zastrzega sobie prawo do skonsultowania ich z redaktorami tomu. Wysłanie propozycji artykułu lub omówienia do redakcji jest zarazem deklaracją, że autor przyjmuje do wiadomości, iż artykuł (lub omówienie) może zostać oceniony negatywnie.

Redakcja przewiduje symboliczne honoraria dla autorów przyjętych do druku tekstów.